Καλαβρία - Σικελία
Οδοιπορικό στη "Μεγάλη Ελλάδα"
Πέρασαν κιόλας 15 χρόνια. Πόσων εποχών νοσταλγίες φέρνουν αυτά τα πανάρχαια δρομολόγια από Πάτρα και Ηγουμενίτσα σε Brindisi και Ancona.
Tότε οι καραμπινιέροι ανέβαιναν στο βαπόρι , έλεγχαν φάτσες , σφράγιζαν διαβατήρια. Δύο ώρες κράταγε η διαδικασία.
Τώρα … Κάποιος τροχονόμος μόνο απόμεινε να βοηθάει για να βγούμε πιο εύκολα από το λιμάνι του Brindisi. Λες και αποβιβαστήκαμε σε κάποιο δικό μας νησί , του Αιγαίου.
Τότε, ψάχναμε για λιρέττες (και δολάρια ! ). Η δραχμούλα δεν "πέρναγε". Τώρα τα πάντα απλοποιήθηκαν κάτω από την οικουμενικότητα του ευρώ.
Τότε, γεμίζαμε στην Πάτρα για να επωφεληθούμε από τη φθηνότερη ελληνική βενζίνη. Αυτό το τελευταίο , όχι, δεν άλλαξε…
1. MOTOSPORT - τεύχος 107, Οκτώβριος 1987
Οι παληοσειρές του MOTOSPORT μπορεί να το θυμούνται. Ένα οδοιπορικό αρκετά πρωτόγνωρό για τα δεδομένα της εποχής, τουλάχιστον σ ότι αφορά τον προορισμό : ΙΣΛΑΝΔΙΑ !
Παρά τις εμφανείς αδυναμίες στη συγκρότηση του κειμένου και στην τεχνική του φωτογραφικού υλικού , η "ΙΣΛΑΝΔΙΑ" υπήρξε μια από τις πρωτοπορίες του ΜΟΤΟSPΟRΤ.
Μέχρι τότε , τα μοτοσυκλεττιστικά περιοδικά , δημοσίευαν χλιαρά κείμενα για πολυφορεμένους προορισμούς (κυρίως ελληνικά νησιά), όπου οι συντάκτες κάποιες φορές αντέγραφαν μέχρι και κομμάτια από ταξιδιωτικούς οδηγούς. Από την άλλη τα οδοιπορικά του εξωτερικού, κυρίως θαύμαζαν τις autobahn των 8 λωρίδων όπου τα CB 750 μπορούσαν να πάνε φορτωμένα μέχρι και 180 (στις ευθείες).
Η Ισλανδία του '87 έμεινε στις μνήμες μας και στις ψυχές μας κάτι σαν απόδραση ζωής και πασχίζαμε από τότε να το κάνουμε ώστε να μην απομείνει μία και μοναδική απόπειρα. Έτσι στα όνειρα μας μπαινόβγαιναν άλλες περιπέτειες , με άλλες πια μοτοσυκλέττες .( Η ΧJ-750 , του 82 μοντέλο, είχε ξεμείνει σε μια υγρή αποθήκη περιμένοντας ανταλλακτικά και χρόνο για πατέντες.) Να το Ασσουάν και η Αφρική, η Σιβηρία και η Μογγολία . Η Σπιτσβέργη στο Βόρειο Πόλο. Η Νέα Ζηλανδία στην άλλη άκρη της Υδρογείου.
Akολούθησε ένα μεγάλο διάστημα αδράνειας όπου ο μόνος που δεν σταμάτησε να δουλεύει ήταν αυτός ο αρχιτρομοκράτης ο χρόνος. Δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια χωρίς εξάρσεις και νάμαστε πάλι , εγώ και ο συνταξιδιώτης μου της Ισλανδίας ο Πάνος, φίλος από τα σχολικά χρόνια του ενθουσιασμού και της άγνοιας. Νάμαστε μπροστά στη "νέα τάξη πραγμάτων".
Αλλάξαμε… Τι έχουμε πια ; Εγώ ένα Χ-9 180 , ο Πάνος ένα Beverly 200.
Να πάμε με το ένα, το πιο "χοντρό". Για αυτονομία και χώρους. Εντάξει έχει δυο άλογα λιγότερα αλλά έτσι κι αλλιώς τα δύο μηχανάκια το ίδιο πάνε (ή δεν πάνε…)
"Πάμε σου λέω. Το γύρο του κόσμου μπορεί να κάνει το Χ-9. Είναι 2CV !"
"Πάμε ! "
Που θα πάμε ; Απουλία , Καλαβρία , Σικελία !
Πόσον καιρό ; 10 μέρες…
2. Ο διάλογος με έναν ελληνόφωνο στο χωριό Calimera
Tα ταχύτερα πλοία μίκρυναν (λέει ) τις αποστάσεις αλλά τις 16 ώρες το Βrindisi ,τις θέλει. Όπως και νάχει η ώρα που βλέπεις από την κουπαστή της πρύμνης το λιμάνι της Πάτρας να ξεθωριάζει , είναι από τις πιο όμορφες του ταξιδιού.
" Έδεσες καλά το scooter ; "
"Mη το λες scooter, ρε γαμώτο … "
Έπεσα πρόσφατα σε κάποιον ταξιτζή που είχε αλλάξει 17 μοτοσυκλέττες. Γύρω στα 50 τώρα , πιο φοβισμένος, με "λιγότερα" μέσα και έξω από την πόλη, παρότι είχε τρέξει και σε αγώνες, όπως μου είπε. Δεν ήθελε ν΄ ακούσει για scooter.
"Δεν κάνουν για τίποτε . Θα σκοτωθείς…"
Κι όμως στην Ιταλία , που είναι η πατρίδα τους, γίνονται αγώνες δεξιοτεχνίας όπου τα βεσπάκια πάνε όρθια στο μικρό ροδάκι τους , ξύνουν ποδιές ,γυρνάνε ανάποδα στον αέρα…Κάνε τα και συ αυτά με οποιαδήποτε supersport και έλα μετά να κουβεντιάσουμε. Το θέμα είναι η εξοικείωση. Η ταύτιση του αναβάτη με το μηχάνημα. Το όποιο μηχάνημα. Όλα είναι καλά. Κάτω από προϋποθέσεις…
Το έδεσα λοιπόν καλά , …το scooter, και αφέθηκα στην περισυλλογή της κουπαστής.
Για τους Έλληνες , ταξίδι στην Ευρώπη , σίγουρα δεν σημαίνει Νότια Ιταλία. Δέκα φορές περισσότερα καράβια πάνε στα λιμάνια του Ιταλικού βορρά , την Ανκόνα, τη Βενετία, την Τεργέστη παρά στο Μπρίντιζι και στο Μπάρι. Δέκα φορές περισσότερες οι "οργανωμένες" για Ρώμη και πάνω : Βενετία ,Μιλάνο , Φλωρεντία , Ασίζη. Και τούτο παρά τον κράχτη της Magna Grecia, της "Μεγάλης Ελλάδας" που απλώνεται σε τέσσερις τουλάχιστον επαρχίες της Ιταλικής επικράτειας , την Απουλία, την Καλαβρία ,την Σικελία και την Βασιλικάτα.
Μοιάζει ο ιταλικός νότος με την Ελλάδα. Σε φυσιογραφία, σε κλίμα, σε ανθρωπογεωγραφία, ακόμα και σε επίπεδο πλούτου. Είμαστε το ίδιο "χωριάτες" (η μήπως το ίδιο αυθεντικοί ;) με τους νοτιοïταλιάνους - una faccia una razza - και γιαυτό όταν ,νεόπλουτοι, διαβαίνουμε τα σύνορα προτιμάμε τα σαλόνια του Βορρά. Πάμε στα Παρίσια και τις Φλωρεντίες ,στα Βερολίνα και τις Χάγες. Άντε στην Πράγα και τη Βουδαπέστη, για πιο φτηνά. Και δεν επιλέγουμε τους νότιους γείτονες μας, αυτούς που μοιραζόμαστε τη ζεστή ,πανέμορφη Μεσόγειο. Αυτούς που αρκεί μία εβδομάδα για να τους καταλαβαίνουμε και να μας καταλαβαίνουν στην ίδια τους τη γλώσσα, την πανεύκολη για μας.
Soleto, Sternatia , Martignano , Castrignano de Greci , Zollino , Martano , Coriglano , Calimera , Melpignano . Tα 9 "ελληνόφωνα" χωριά της Απουλίας. Τα γυρίσαμε όλα με υπερβολικές προσδοκίες, όμως είχαμε παντού ανώμαλες προσγειώσεις. Οι άνθρωποι μας αντιμετώπιζαν με προθυμία και ευγένεια αλλά… σε άψογα Ιταλικά. Μια νεαρή γκαρσόνα στο Soleto, μας αποκάλυψε - κάπως άτσαλα - την ωμή αλήθεια :
- " H Μagna Grecia ήταν εδώ πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Μέχρι και την εποχή του Μεσαίωνα επιβίωνε κάποιο παρεφθαρμένο αρχαιοελληνικό ιδίωμα. Σήμερα έμειναν κάποιες λέξεις σαν "απολιθώματα". Πρέπει να τις ψάξετε, αλλά μάλλον σε πολύ ηλικιωμένους ανθρώπους ."
Η κοπέλα τύχαινε να είναι φοιτήτρια της φιλολογίας . Μας μιλούσε σε μια συμπαθητική... ιταλογαλλική διάλεκτο :
- " Δεν υπάρχει τουρισμός εδώ. Λίγοι Έλληνες, κάποιοι Ισπανοί. Είμαστε επαρχία της Ιταλίας, μιας υπερδύναμης της G-7, αλλά για βιοτικό επίπεδο, μη το ψάχνετε. Η Βόρεια Ιταλία ; Άλλη επικράτεια… Στα μέρη μας θα δείτε χιλιάδες παλιά πεντακοσαράκια και 126. Όχι διατηρημένες αντίκες . Χρηστικά μέσα καθημερινής μετακίνησης είναι."
Πήραμε το δρόμο για το κεφαλοχώρι των "ελληνόφωνων", το Calimera . Εδώ βρήκαμε πράγματι τον άνθρωπο που ζητούσαμε. Ήταν ένας πολύ χαρακτηριστικός τύπος , κατάλευκος , ξερακιανός με αρκετά χρόνια στην πλάτη του . Μας μίλαγε για πολλή ώρα , καταλάβαμε ελάχιστα. Επανέλαβε πολλές φορές την ελληνική λέξη "θάλασσα". Τι , περίπου, μας είπε (95% ιταλικά) :
" Εδώ δεν υπάρχει κατάλυμα. Πρέπει να πάτε προς τις παραλίες . Πιο κοντινή , ο Άγιος Φωκάς".
Μας είπε ακόμα πως ο παππούς του ,μίλαγε τη διάλεκτο των Greci πολύ περισσότερο απ ότι ο ίδιος κι ότι ο εγγονός του δεν ξέρει ούτε μια λέξη.
Κι εμείς που ονειρευτήκαμε ελληνόφωνο ταβερνάκι στο Calimera ,κρασάκι και κουβεντούλα μέχρι πρωίας σε σπασμένα έστω ελληνικά , φορέσαμε τα κράνη και ανεβήκαμε στο Χ-9.
- Μα γιατί δεν παίρνει μπροστά ; Μίζα ; μπαταρία ;
- Το σταντ ! Το σταντ ξέχασες…
3. Το προσπέρασμα μιας νταλίκας στην autostrada
Κάποτε , κάποιος πρωταθλητής αγώνων μοτοσυκλέττας βγήκε στο δρόμο από την Αθήνα για τη Θεσσαλονίκη πάνω σε μια αρκετά δυνατή μηχανή. Επιδίωξή του ήταν να κάνει μια πολύ γρήγορη διαδρομή - διαθέτοντας κατά τεκμήριο την ικανότητα για κάτι τέτοιο - και να φτάσει στον προορισμό του στον ελάχιστο δυνατό χρόνο.
Τι συνέβη όμως. Στην πορεία διαπίστωσε πως κάθε φορά που σταμάταγε για βενζίνη , τον ξαναπέρναγε ένα φορτηγάκι Volkswagen με ενθουσιώδη οδηγό !
Σε σχέση με την παρουσία της μοτοσυκλέττας στους μεγάλους δρόμους έχω συσσωρεύσει αρκετή πείρα : Δεν υπάρχει περίπτωση να κερδίσουμε. Χάνουμε οπωσδήποτε. Υπερέχουμε σε ένα τομέα : Στην "αίσθηση της ελευθερίας". Είναι αυτό ακριβώς που μας κάνει να μη μπορούμε να βγούμε από το παιχνίδι. Και τελικά , όπως παντού στη ζωή και στη φύση αυτό που μετράει είναι η συμμετοχή.
Μη γελιόμαστε . Η πιο άνετη tourer είναι πιο κουραστική και απο το ταπεινό cinquecento που επιπλέον μεταφέρει πολύ περισσότερα πρόσωπα και πράγματα. Σαν μέση ταχύτητα , η μηχανή είναι και αργότερη αν συνυπολογισθούν όλοι οι νεκροί χρόνοι της : Nτύσιμο, γδύσιμο αναβάτη, φόρτωμα ,ξεφόρτωμα αποσκευών , ασφάλιση, απασφάλιση μηχανής, στάση για αδιάβροχα τώρα που άρχισε να βρέχει ,στάση για ξεμούδιασμα…Θέλετε κι άλλα ;
Ειδικά η απόπειρα να βγεις στην autostrada με 182 κυβικά είναι επί πλέον ένα στοίχημα . Στην αρχή αναρωτιόμουν μήπως θα χρειαζόταν να πηγαίνω ακόμα και πίσω από τις νταλίκες αλλά ευτυχώς όχι . Οι νταλίκες παρά την πρόοδο (γενικώς) , παραμένουν αργές .Όπως και οι αυτοκινητόδρομοι της Ευρώπης - παρά τα θρυλούμενα - παραμένουν περίπου οι ίδιοι . Και τα αυτοκινητάκια , με όλες τις νέες τεχνολογίες τους, δεν κινούνται και πολύ ταχύτερα ενώ τα επιτρεπόμενα όρια μάλλον γίνονται συνεχώς και πιο σφιχτά.
Η αληθινή πρόοδος , αν το δεις συνολικά , δεν είναι τόσο μεγάλη όσο προπαγανδίζεται ενώ συχνά πνίγεται από τις παρενέργειες που τη συνοδεύουν.
Στην autostrada θα ήθελα να έχω 100 άλογα , αλλά έχω 20.
Τρέχω αριστερά από μια τεράστια νταλίκα με σχετική ταχύτητα 10 χιλιόμετρα περισσότερα. Ξέρω ότι δεν μπορώ να πάω πάνω από 120 ,ενώ πίσω με πλησιάζει ταχύτατα μια δίλιτρη ALFA ROMEO ,σαν εξωγήινο τέρας με τους εκτυφλωτικούς προβολείς της στόμια φλογοβόλων. Σε λίγο θ αρχίσει να βρέχει - οι πρώτες χοντρές σταγόνες χτυπούν με θόρυβο στη ζελατίνα - , δεν το θέλω καθόλου αλλά δεν εξαρτάται από μένα.
Φυσάει … Στις γέφυρες περισσότερο…. Μόλις ξεμυτίζω μπροστά από τη νταλίκα, να η αναμενόμενη κατραπακιά από τον αέρα που πασχίζει , λες ,να σε πετάξει έξω απ το δρόμο. Από πίσω μουγκρίζει ακόμα η κλιματιζόμενη ALFA ROMEO. Μπήκα δεξιά . 9 000 στροφές συνεχώς… Στις κατηφόρες 10 000 , σε κατάσταση υπερστροφίας. Στο μεταξύ ο δρόμος γέμισε νερά . Άρχισαν και τα μπουγέλα από τα αυτοκίνητα. Άνεμος που δυναμώνει. Να μειώσουμε ; Μα τότε θα πρέπει ν ακολουθούμε τα φορτηγά . Ακόμα χειρότερα.
Να πάμε πιο γρήγορα ; Αδύνατον !
Να σταματήσουμε ; Δεν θέλουμε . Δεν μπορούμε.
Ακολουθούμε λοιπόν απλά αυτόν τον ξέφρενο ρυθμό που έχουμε εμπλακεί , όμως με αρκετό ζόρι. Ίσως κάπου να το απολαμβάνουμε κιόλας .(Γλυκό το ταξίδι , γλυκιά η προσδοκία για το καλύτερο). Ένα είναι βέβαιο. Δεν έχουμε την ελευθερία των επιλογών μας . Νομίζουμε ότι την έχουμε. Η πορεία μας είναι προσχεδιασμένη . " Μας βαράνε ντέφια και τραβάμε ίσια ".
Ξεχαστήκαμε και πάμε…
Όμως τι έγινε…Αραιώνουν τα σύννεφα ή μας φαίνεται ;
Αραιώνουν ! Δεν βρέχει πια αλλά και τα αυτοκίνητα πολύ λίγα στους καθρέφτες και μπροστά μας. Φορτηγά ούτε για δείγμα . Το μόνο που φτάνει στ΄ αυτιά μας , το τετραβάλβιδο μοτέρ που γουργουρίζει γεμάτο στροφές και υγεία. Απολαμβάνουμε τις στιγμές και την οροσειρά Silla Grante με στόχο το Ρήγιο. Έτσι θα πάει από τώρα και μπρος . Γιατί να αλλάξει ;
Κι όμως θ΄ αλλάξει ! Το σκηνικό άρχισε κιόλας να μεταβάλεται, είναι ολοφάνερο . Η σκοτεινιά και η βροχή μας περικυκλώνουν απειλητικά . Τα φορτηγά πύκνωσαν . Και οι ALFA που θέλουν να προσπεράσουν, μουγκρίζουν πάλι πίσω μας. Αυτά είναι ο κανόνας .
Το διάλειμμα - έτσι δε γίνεται πάντα ; - ήταν μόνο μια ανάσα. Εμείς το πήραμε για μόνιμο γιατί, απλά , έτσι το λαχταρούσε η ψυχή μας. Δώσαμε πίστη σε μια ψευδαίσθηση,ένα αντικατοπτρισμό της ερήμου . Όπως ακριβώς κάνουμε πάντα .
Reggio Calabria , Km180 . Συνεχίζουμε …
4. "Περιελθόντες κατηντήσαμεν εις Ρήγιον "
Ο χάρτης της Ιταλίας έχει πολύ "ψαχνό". Μεγάλη η χώρα και δεν μαζεύεται εύκολα. Ακούγεται συχνά: " Σε τρεις μέρες δεν προλαβαίνεις να δεις τη Ρώμη " (ας πούμε…). Τι να δεις ; Τι ζητάς να δεις ; Η μήπως παίζει το "τι πρέπει να δεις ". Τελικά ένα ταξίδι στο εξωτερικό είναι " ότι σου τύχει να δεις , ότι σου τύχει να βιώσεις ". Ξεκινάς με ένα χοντρικό πρόγραμμα στο χάρτη : Μπρίντιζι , Λέτσε , Καλιμέρα , Τάραντας , Μεταπόντιο , Ροσσάνο , Σίλλα Γκράντε , Ρήγιο . Αυτή είναι η νότια ηπειρωτική Ιταλία. Ακολουθεί η Σικελία : Μεσσίνα , Τσεφαλού , Καστελμπουόνο , Νικοζία , Αίτνα , Κατάνια , Συρακούσες . 3 000 χλμ. το ταξίδι με το διακοσάρι scooter κι΄ από αυτά τα περισσότερα, 2 300 περίπου, στην Ιταλία.
Η πρωτεύουσα Παλέρμο μας ξέφυγε .
Α , δεν είδατε το Παλέρμο ; Δεν είδατε τον Ακράγαντα , τη Σελινούντα…;
Δεν τα είδαμε ! Τα χάσαμε ! Όπως χάσαμε και τόσα άλλα πράγματα στη ζωή μας. Επειδή το θέλαμε ή επειδή έτσι μας υποχρέωσε η συγκυρία. Διαλέγετε και παίρνετε. Όμως και αυτά που είδαμε , και αυτά που ζήσαμε , πολύτιμα ήταν .
Για τις Ιταλικές πόλεις του φτωχού νότου , τι να πούμε . Πώς να τις συγκρίνουμε με τα ελληνικά εκτρώματα που άφησε η "αντιπαροχή". Πώς να μη ζηλέψουμε το γούστο , το σεβασμό στην παράδοση , το οικιστικό και πολεοδομικό κάλλος που είναι παντού διάχυτο. Και μάλιστα όταν γνωρίζουμε καλά πόσο ανώτερη και αρχαιότερη είναι η δική μας αισθητική παράδοση και ότι η Ελλάδα ήταν αυτή που διέδωσε παντού τη λατρεία για την ομορφιά του κόσμου και της ζωής. Αυτή που πολύ νωρίτερα έχτισε πολιτισμό .
Όταν ξεκινάς για τα "ελληνόφωνα χωριά" δεν φαντάζεσαι πως περίπου ολόκληρη η Νότια Ιταλία και η Σικελία είναι διάστικτες από Ελληνικές μνήμες . Πριν από 2 800 χρόνια εδώ άρχισε να ζωντανεύει μια δεύτερη Ελλάδα η Magna Grecia , η Μεγάλη Ελλάδα , που θα διαρκούσε , όχι λίγα , 500 ολόκληρα χρόνια.
" Επετέλεσαν οι Έλληνες θαυμαστόν Ιστορικόν κατόρθωμα με την εξάπλωσίν των εις τα πέρατα του γνωστού τότε κόσμου. Τούτο επέτυχον χάρις εις την απαράμιλλον ζωτικότητά των και την επίδειξιν τολμηρού επιχειρηματικού πνεύματος ".
Τα σχολικά εγχειρίδια (τουλάχιστον της εποχής μου) ήθελαν πάντα την Ιστορία "μακιγιαρισμένη" . Είναι κι αυτό μία όψη της . Η μία από τις δύο…
Αξίζει να το δούμε λίγο βαθύτερα. Πως προέκυψαν οι Έλληνες εδώ σε τόσο μεγάλη εξάπλωση και σε τέτοιο ιστορικό βάθος χρόνου ; Τι γινόταν την εποχή εκείνη στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο κόσμο ;
Όπως γράφουν λοιπόν τα βιβλία , στην Ελλάδα από τον 14ο π.Χ. αιώνα άρχισαν να καταφθάνουν τα διάφορα ελληνικά φύλλα από τα βόρεια της χερσονήσου και να κυριαρχούν πάνω στους Πελασγούς που υπήρξαν οι παλαιότεροι αυτόχθονες του ελλαδικού χώρου. Στην αρχή οι Αχαιοί, μετέπειτα οι Δωριείς προκάλεσαν διαμάχες και αναστατώσεις που κράτησαν 600 ολόκληρα χρόνια . Τι συνέβη τότε . Σ ολόκληρη την Ελλάδα , οι χωρικοί μη μπορώντας να αντισταθούν απομονωμένοι, παράτησαν τις καλύβες τους και άρχισαν να μαζεύονται σε φυσικά οχυρές θέσεις που ονομάστηκαν "Ακροπόλεις".
Έτσι διαμορφώθηκε η έννοια " πόλη - κράτος " που έμελλε ν΄ αποτελέσει μόνιμο τρόπο πολιτικής οργάνωσης των συμπατριωτών μας. Οι πόλεις -κράτη δεν έγιναν ποτέ ένα κράτος και αυτή η πολυδιάσπαση είχε το ρόλο της στη γέννηση των αποικιών . Δεν υπήρχε ενιαία κρατική δομή με Κέντρο και Περιφέρεια ,όπου θα μπορούσε προγραμματισμένα να εκτονωθούν οι πληθυσμοί που περίσσευαν μετά τις εισβολές . Άλλωστε μετά από τόσους αιώνες οι Έλληνες είχαν πια παγιώσει μιαν αστική νοοτροπία και δεν μπορούσαν να ξαναγίνουν αγρότες.
Έτσι άρχισε μια μάλλον άτακτη φυγή που προκάλεσε τη διασπορά ελληνικών πληθυσμών, όχι μόνο στην Κάτω Ιταλία αλλά σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Οι άνθρωποι δε φεύγαν για να κατακτήσουν νέα εδάφη αλλά για να εξασφαλίσουν τη ζωή και την ελευθερία τους. Το καθοριστικό ήταν ότι μπορούσαν να το κάνουν.
Ποιος να τους εμποδίσει . Την εποχή εκείνη , εδώ ήταν η γη του …κανένα ,όπου ημιπρωτόγονα φύλλα απλά υπήρχαν στον τόπο και δεν ήταν σε θέση όχι να επιτεθούν αλλά ούτε καν να αντισταθούν στις διαθέσεις των αποίκων .
Ήταν λοιπόν μονάχα οι φτωχοδιάβολοι που ήρθαν τότε εδώ, στη Νότια Ιταλία για να στήσουν το σπίτι τους ; Ακραία ιστορική εκδοχή . Ίσως το ίδιο ακραία με το "τολμηρό επιχειρηματικό πνεύμα των Ελλήνων " .
Ποιο από τα δύο είναι πιο κοντά στην αλήθεια , μη το ψάχνετε . Είναι και τα δύο, αδιευκρίνιστα κοντά η μακριά από την αλήθεια , όπως και τα περισσότερα ζητήματα στον πανέμορφο και άγνωστο κόσμο μας.
Η ουσία είναι ότι εδώ άνθισε ένας γνήσιος Ελληνικός πολιτισμός όταν ο Ρώμος και ο Ρωμύλος δεν είχαν ακόμα γεννηθεί. Πολιτισμός που άφησε σαφή αποτυπώματα σχεδόν τρεις χιλιετίες μετά .
Αυτά που ψάχνουμε σήμερα , δύο Έλληνες πάνω σε μια ιταλική μηχανή.
5. Ένας Αφρικανός στην Αίτνα
Σχεδόν 400 χλμ. δείχνει τώρα ο μερικός χιλιομετρητής που μηδενίσαμε στο τελευταίο φουλάρισμα. Απευθυνόμαστε λοιπόν προς όλους εσάς τους grand tourers με τα 1100,που έχετε να λέτε για τις αυτονομίες σας και τα ρεζερβουάρ σας των 25 λίτρων : Πέστε αλεύρι !
Ήδη "κατηντήσαμεν εις Σικελίαν" όπου πηγαίνοντας σερί γέφυρα - σήραγγα - γέφυρα στον αυτοκινητόδρομο Messina - Palermo διαπιστώνουμε πως ο οδικός χάρτης του 1970 παραμένει ακόμα …ακριβής . Τελειωμένος ο δρόμος έξω από τις δύο πόλεις αλλά και ένα μεγάλο κενό , κάπου 100 χλμ. , στο μέσον να θυμίζει τον "παλιό " Αθηνών -Κορίνθου . Δεν φτιάχνονται οι μεγάλοι δρόμοι έτσι εύκολα (ηθικόν δίδαγμα ).
Οι αποικίες της "Μεγάλης Ελλάδας", μας ακολουθούν κι εδώ κατά πόδας. Οι Έλληνες (κυρίως οι περί την Αθήνα, Κορίνθιοι, Μεγαρείς , Χαλκιδαίοι κ.λ.π. ) άργησαν λίγο αλλά κατακυρίευσαν το νησί κυριαρχώντας για αρκετούς αιώνες πριν την επικράτηση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Οι Συρακούσες (που "έπεσαν " και τελευταίες ), η Κεφαλού , το Ταυρομένιο , η Γέλα , ο Ακράγαντας , τα πιο τρανταχτά ονόματα.
Σήμερα , η Σικελία με κοντά 7 εκατομμύρια πληθυσμό , προσπαθεί (και δεν μπορεί ) να προλάβει την υπόλοιπη Ιταλία σαν βιοτικό επίπεδο.Σαν ύπαιθρος ,θυμίζει έντονα την ισομεγέθη της Πελοπόννησο. Σαν αστικά κέντρα βέβαια , καμία σχέση . Είπαμε…
Το εσωτερικό του νησιού έχει πολλά να δείξει στον επισκέπτη. H Caltanissetta , η Enna , η Νιcosia , το Castelbuono, όλα στην άγονη γραμμή , εκτός τουριστικών προγραμμάτων , είναι η αυθεντική Σικελία . Με το Μεσογειακό τοπίο της , τους απλούς ανθρώπους της , τις γευστικές προκλήσεις της , τη φθήνια της .
Τη λεγόμενη "Σικελική Μαφία" δεν έτυχε να τη δούμε . Και ούτε αυτή μας αναζήτησε…
Στη Σικελία, εκείνο που πραγματικά εντυπωσιάζει με τη μεγαλοπρέπεια και την επιβολή του είναι ο ορεινός όγκος της Αίτνας. 3323 μέτρα και πυκνοί καπνοί μόνιμα από τον κεντρικό του κώνο - μια δεσποτική παρουσία όχι μόνο στο νησί αλλά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Θεωρείται το πιο ενεργό ηφαίστειο στον πλανήτη .
Γράφει ο Οράτιος για τη μεγάλη έκρηξη του 122 π.Χ. , πως ο ποταμός της λάβας κατέκαψε ολόκληρη την ανατολική Σικελία μαζί και την πόλη της Κατάνιας. Όλες οι στέγες των σπιτιών κάηκαν τότε και έπεσαν ενώ στους ηφαιστειοπαθείς (sic) χαρίστηκαν από τη Σύγκλητο οι φόροι για 10 χρόνια ( τι μου θυμίζει…).
Από τότε το ηφαίστειο δηλώνει το πύρινο παρόν του σε τακτά διαστήματα και οι άνθρωποι τρέχουν . Παρ όλα αυτά , καμία περιοχή γύρω από ηφαίστεια πουθενά στον κόσμο δεν έχει εγκαταλειφθεί. Είναι γιατί όταν σβήσει η λάβα έρχεται η εδαφική ευφορία αλλά επί πλέον οι άνθρωποι πολύ εύκολα ξεχνάνε…Ήδη στην Αίτνα έχουν ξεχάσει την τελευταία έκρηξη του ΄92 , χώρια που από τότε έχει φουντώσει για τα καλά ο τουρισμός (με ότι συνεπάγεται…)
Ακολουθούσαμε τις ταμπέλες "ΕΤΝΑ" στοχεύοντας το Rifuzo Sapienza , το πιο προωθημένο καταφύγιο του βουνού. Γρήγορα όμως διαπιστώσαμε ότι οι Σικελοί έχουν γεμίσει την Αίτνα με τέτοιες ταμπέλες, οι οποίες δεν οδηγούν πουθενά . Ή οδηγούν σε κάποιον από τους υπερδιακόσιους μικρούς κρατήρες ("τα παιδιά της Αίτνας") που ήλθαν στο χάρτη μετά από κάποιο βρυχηθμό του θηρίου . Πίσω λοιπόν δύο και τρεις φορές με τη σκοτεινιά να πέφτει και το δείκτη να ψιλομπαίνει στη ρεζέρβα.Τελικά βρέθηκε μια συμπαθέστατη καραμπινιέρα στο χωριό Νicolosi και μας έβγαλε από το αδιέξοδο : 17 χιλιόμετρα ανηφορικό στροφιλίκι και το κατάφορτο Χ-9 μας ανέβασε στα 2100 μ. μέχρι τη Sapienza. Eδώ το μικρό ξενοδοχείο "Corsaro". Eδώ γνωρίσαμε και τον Χαïραντίτ.
…………………………………………………………………………………………
Ο Χαïραντίτ είναι ένας κλασσικός μελαψός Τυνήσιος. Δουλεύει τρία χρόνια τώρα στον "Κουρσάρο" σαν ρεσεπσιονίστ και καμαριέρης . Μαζεύει ευρώ , κάτι θα στήσει μετά στην Τυνησία όπου τον περιμένουν μία σύζυγος και δύο μικρά αφρικανόπουλα. Τα γαλλικά του καλύτερα από τα δικά μας . Του πήραμε συνέντευξη :
Η Αφρική ; Πιο αυθεντική , πιο τίμια και πιο όμορφη από την Ευρώπη.
Οι Ιταλοί ; Καλύτεροι από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους . (Οι παρόντες Έλληνες εξαιρούνται)
Το ταξίδι των ονείρων του ; Η θαλάσσια διαδρομή από το Τrapani της Σικελίας στην Τύνιδα (9 ώρες...), όταν γυρνάει με άδεια στο σπίτι του.
Η ζωή του ; Το παλεύει αλλά δε νοιώθει να ελέγχει και πολλά πράγματα.
Το ευρώ ; Μέσο για να αποκτήσει κανείς δηνάρια Τυνησίας .
Η παγκοσμιοποίηση ; Υποψιάζεται ότι η ερώτηση είναι... πολιτική.
Μια ξαφνική έκρηξη της Αίτνας ; Ένας από τους πολλούς τρόπους να φύγει κανείς από τη ζωή . Ο πιο απίθανος να συμβεί.
Δική μου εντύπωση . Όλοι οι άνθρωποι κάθε προέλευσης και φυλής , παντού στον κόσμο , είμαστε εντυπωσιακά απλοί , εντυπωσιακά ίδιοι .
Ήπιαμε λοιπόν ένα εξαίσιο σιτσιλιάνικο κρασί που μας κέρασε ο Χαïραντίτ και παραδοθήκαμε στον πιο βαθύ ύπνο, μέσα στη μαύρη αγκαλιά της Αίτνας.
6. Η ταβέρνα "Osteria" στο Castrovillari.
Κατηφορίζοντας από την Αίτνα ο άνεμος της επιστροφής είχε αρχίσει ήδη να φυσσάει στις διαθέσεις μας. Μια καφετέρια στις Συρακούσες, ένα μπάνιο στο Ταυρομένιο (
Όλες αυτές τις μέρες πάνω στην ευμεγέθη σέλλα του Piaggio προσπαθούσα να εντοπίσω την ουσία ενός ταξιδιού στο εξωτερικό . Οι κλασσικές τουριστικές στάσεις και προορισμοί , δε λένε... Το ίδιο δε λένε τα τουριστικά συγκροτήματα και θέρετρα. Σε μια πιο ακραία εκδοχή και μιλώντας πάντα προσωπικά , περιορισμένο ενδιαφέρον έχουν και τα διάφορα μουσεία , αρχαιολογικοί χώροι , καθεδρικοί ναοί κ.λ.π. Δεν θα καταλήξω στην πλήρη αποφυγή των τουριστικών οδηγών. Οι οδηγοί είναι χρήσιμοι για κάποιες ιδέες , όχι για διαμόρφωση του προγράμματος .
Για μας , περισσότερη αξία είχαν άλλα . Η γνωριμία με το Τζίνο και τη Μαρία που μας νοίκιασαν το σπίτι τους στον Άγιο Φωκά , η νυχτερινή κουβέντα με τον Τυνήσιο Χαϊραντίτ πάνω στην Αίτνα , η ολοήμερη Σικελική βροχή από την Τσεφαλού μέχρι το Αντράνο που μας θύμισε Ισλανδία . Οι ατέλειωτες περιπλανήσεις και γκάφες έξω από το Ρήγιο για να βρούμε το δρόμο για
Με δύο απλά λόγια, εμείς μουτζουρώνουμε το χάρτη με μαρκαδόρο και ότι προκύψει. Έτσι προέκυψε και το Castrovillari.
Το Castrovillari είναι μια μικρή και άσημη πόλη στην κεντρική Καλαβρία που , από όλο το οδοιπορικό, διεκδικεί αυτό που λέμε την πρώτη ανάμνηση. Το τελικό απόσταγμα του ταξιδιού.
Εδώ ζήσαμε την καθημερινή ζωή των Ιταλών απαλλαγμένοι από τις βιντεοκάμερες , τα σορτσάκια και τις χαζοχαρούμενες τουριστικές φάτσες. Ούτε εμείς φαινόμαστε εδώ ότι είμαστε επισκέπτες. Κρύψαμε τη φωτογραφική μηχανή και όλα εντάξει. Ενταχθήκαμε.
Τι ώρα ανοίγουν το απόγευμα τα μαγαζιά ; Στις 6 . Να ψωνίσουμε, να πούμε ότι φέραμε κάτι από την Ιταλία ! Και που να το βάλουμε ... Στο γάντζο της ποδιάς ρε φίλε, scooter έχουμε, χωράει τα πάντα...
Ο απλός κόσμος πάει κι έρχεται , ψωνίζει , γελάει , συζητάει...Μια carabiniera municipale γράφει ένα Punto 55 παρκαρισμένο με κλασσικό ιταλιάνικο στυλ. Μια νεαρή μαμά λέει στο μικρό γκρινιάρη μπόμπιρα που κρατάει από το χέρι : "Non grindare ". Όχι "Νον γκρινιάρε ", που νομίζαμε στην αρχή αλλά περίπου το ίδιο σημαίνει .
Κι εδώ υπάρχει το ιστορικό κέντρο , έξοχα διατηρημένο , η συνέχεια των γενεών , η παράδοση. Περπατούσαμε στο μεσαιωνικό περιβάλλον σχεδόν ξεκούραστοι παρ΄ότι το πρωί ξεκινήσαμε από τη Σικελία , 500 χλμ. νοτιότερα.
Με το που πήρε να νυχτώνει , αφεθήκαμε σαν από ένστικτο στις ψάθινες καρέκλες και στο τσίγγινο τραπεζάκι (έξω) της ταβέρνας "Osteria". Osteria , ιταλιστί σημαίνει "κρασοπουλειό". Και ήταν αυτό ακριβώς. Κυριολεκτούσε ...
Είπαμε στον Carlo να μας φέρει ότι γουστάρει, χωρίς περιορισμούς, και σπρώξαμε τη βραδιά μ΄ ένα καταπληκτικό κρασί που μας έκανε να ξεχάσουμε το επικείμενο ...
Τι κάναμε τόσα χρόνια , τι καταφέραμε... Πόσο απογοητευθήκαμε και πόσο εύκολα ξεχάσαμε... Πόσα χαρήκαμε ... Πόσο φοβηθήκαμε αυτά που θάρχονταν να μας βρουν. Πόσο υποταχτήκαμε στη μοίρα χωρίς να βρούμε τη δύναμη να προβάλουμε τη δική μας εκδοχή.
Ο κόσμος έφευγε μπροστά και μεις όλο και πιο πολύ ξεμέναμε . Αφεθήκαμε στη συνήθεια , την τόσο βολική, που σιγά - σιγά έκανε την ευαισθησία μας να ατονήσει και ,το χειρότερο ,υπονόμευσε την ικανότητά μας να ονειρευόμαστε .
Στο τέλος , μας απόμεινε η μοτοσυκλέττα. Τι είναι άραγε η μοτοσυκλέττα ; Ένα απλό φετίχ; Ή το απόλυτο μέσο προς την ελευθερία . Τι από τα δύο ; Η μήπως και τα δύο μαζί ...
Η μοτοσυκλέττα περιέχει βιοτική ουσία, αυτό το νοιώθουμε, αλλά ταυτόχρονα είναι και ένα επιφανειακό υποκατάστατο των όσων μας λείπουν.
Η μοτοσυκλέττα υπάρχει για να μπορούμε να είμαστε ο μύθος μας. Στην ουσία είναι ο χαμένος μας παράδεισος . Ο τρόπος που βρίσκουμε για να αναιρέσουμε το προπατορικό μας "αμάρτημα".
Είναι ο ένας και μοναδικός έρωτας που δεν φοβάται τη φθορά του χρόνου, που διαρκεί ισόβια και τελειώνει με την τελευταία μας αντίφαση. Με τη μοτοσυκλέττα ξορκίζουμε την ανυπαρξία μας... ή περνάμε τυπικά σ΄αυτήν.
- "Τώρα είναι η ώρα να σχεδιάσουμε το επόμενό μας "Πάτρα-Brindisi". Ti λές για Σκοτία ;
- "Σύμφωνοι αλλά με διαφορετική γωνία στους δείκτες των οργάνων . Πιο πολλά στο ταχύμετρο , λιγότερα στο στροφόμετρο. Αν δεν κατάλαβες: με άλογα και κυβικά ! Άντε στην υγειά μας ! "
Ζαλιστήκαμε . Τούτη η τελευταία ατμοσφαιρική βραδυά στο Castrovillari συμπύκνωσε σκέψεις , εμπειρίες , όνειρα και συναισθήματα . Αύριο το πρωί θα πάρουμε το δρόμο για το Βrindisi .
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΣΚΛΗΝΟΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου